Het bloed kruipt waar het niet gaan kan. België geeft twijfelachtig signaal aan nieuwe Congolese machthebbers.

27 januari 2019, over deze onderwerpen: Buitenlandse Zaken, Diplomatie, Afrika

Premier Michel wenst als één van de enige westerse leiders de nieuwe Congolese president Felix Tshisekedi geluk met zijn eedaflegging. Gezien het gewicht van België op het dossier binnen de VN-Veiligheidsraad, geen beslissing zonder gevolgen. N-VA-Kamerlid Peter Luykx reageert verbolgen op de demarche van de ontslagnemende eerste minister: “waar staat het Belgische Afrikabeleid zonder N-VA-ruggengraat? Nergens zo blijkt nu.”

Na twee decennia van stagnatie en corruptie onder vader en zoon Kabila, hadden de Congolezen eindelijk uitzicht op een langverwachte wissel van de macht. IJdele hoop, het was naïef te denken dat het regime haar greep zomaar zou lossen over het land en vooral haar grondstoffen.

De bevolking kon Kabila’s kandidaat Emmanuel Shadary niet smaken. In die mate zelfs dat het zinloos bleek om zijn overwinning in scène te zetten. Outsider Martin Fayulu had het volk duidelijk op zijn hand en waarnemers kroonden hem zelfs tot grote overwinnaar. Het was de angst voor verandering die het regime en de gevestigde oppositie van Felix Tshisekedi en Vital Kamerhe samenbracht. Zij kozen ervoor de ware uitslag naast zich neer te leggen en de macht te delen. Felix Tshisekedi zou nochtans beter moeten weten, het was eenzelfde gestolen verkiezingsoverwinning die zijn vader tot vele jaren ballingschap in Brussel veroordeelde.

President Tshisekedi heeft niet enkel de naam, maar anders dan Fayulu beschikt hij ook over een netwerk. De UDPS is een gevestigde waarde in menig Europese hoofdstad en ze beschikken over afdelingen in heel Congo, die tot in de meest afgelegen gebieden reiken. Dat een buitenstaander, na zovele jaren van hun verzet tegen eerst Mobutu en later Kabila, de overwinning voor hun neus zou wegkapen was waarschijnlijk moeilijk te verteren.

Nochtans: Tshisekedi is Kabila niet. Zoveel kon ik zelf vaststellen tijdens onze persoonlijke ontmoetingen. Hij heeft een visie voor zijn land en wil echt wel verandering brengen. Maar in dit ‘duivelspact’ is hij wel overgeleverd aan de grillen van het oude regime dat de belangrijkste functies uiteraard voor zich houdt. Clan Kabila geeft niet zomaar de financiën en het veiligheidsapparaat uit handen en met een ongeloofwaardige 300 op 500 zetels in de nationale vergadering geven ze nog steeds de pas aan. Heeft Etienne zijn ziel nu effectief verkocht, of wil hij het breekijzer zijn binnen de coalitie? We kunnen enkel maar speculeren.

Wereldwijd wordt de kunstgreep van het duo Kabila-Tshisekedi eerder koeltjes ontvangen: er is een bereidheid om samen te werken, maar applaus is zeker er niet te horen. Ook de EU toont slechts een nuchtere bereidheid om samen te werken. Je zou verwachten dat ons land haar houding hiernaar zou modeleren. Maar in Brussel kruipt het bloed echter waar het niet gaan kan: met een zachte, eerder diplomatische berisping sluit Michel naar goede Belgische gewoonte de nieuwe Congolese president in de armen. Namens wie spreekt de premier trouwens? In lopende zaken erken je deze nieuwe president niet.

De Belgische diplomatie klopt zich steeds op de borst dat er internationaal naar hen geluisterd wordt als het over DRC Congo of de regio van de Grote Meren gaat. Met een zitje in de Veiligheidsraad, willen ze die positie eens te meer uitspelen. Maar welk signaal geven we hier? Dat het voldoende is dat Kabila als gezicht van de natie verdwijnt om terug te keren naar de orde van de dag. De premier had gewoon akte moeten nemen van de benoeming, of beter gezwegen.