De situatie van asbestslachtoffers gaat er sterk op vooruit, maar vervuilers blijven buiten schot

3 april 2019, over deze onderwerpen: Gezondheidszorg, Asbest

De Kamer heeft vandaag in de commissie voor Sociale Zaken een wetsvoorstel aangenomen van Valerie Van Peel (N-VA), Anne Dedry (Groen) en Catherine Fonck (cdH). Van Peel is erin geslaagd om een kamerbreed akkoord te vinden voor reeds lang gevraagde verbetering aan het asbestfonds. Slachtoffers die lijden aan mesothelioom zullen kunnen genieten van een aanvullende toelage van 10.000 euro, longkanker en strottenhoofdkanker ten gevolge van asbest komen vanaf nu ook in aanmerking voor een vergoeding uit het asbestfonds, slachtoffers krijgen een vergoedingen vanaf de diagnose, begrafeniskosten worden gedekt en de verjaringstermijn wordt aangepast zodat slachtoffers de kans krijgen om naar de rechtbank te stappen als ze geen gebruik maken van het asbestfonds.

“Een serieuze verbetering voor de slachtoffers”, stelt Van Peel. “Maar de vervuilers blijven buiten schot want het blijft onmogelijk om naar de rechtbank te stappen als er gebruik wordt gemaakt van het asbestfonds. Ik kan alleen maar vaststellen dat de sociale partners in dit land, die destijds bij de deal betrokken werden, nog steeds het zeggenschap hebben bij te veel partijen. Nochtans hebben omgevingsslachtoffers, die nooit voor het bedrijf hebben gewerkt, geen boodschap aan een deal tussen vakbond en werkgevers.” Enkel Ecolo/Groen en CDH toonden naast N-VA het lef om de afschaffing van de immuniteit te steunen.

Zowel Kom op tegen Kanker als de slachtoffervereniging Abeva pleiten al jaren voor een verbetering van het asbestfonds. “Met dit akkoord komen we aan al hun vragen – behalve dan die voor de afschaffing van de immuniteit - tegemoet. Ik heb er dus een dubbel gevoel bij. Enerzijds is het gelukt om eindelijk een serieuze stap vooruit te zetten voor de slachtoffers. Anderzijds blijven de asbestbedrijven nog maar eens buiten schot. Gelukkig zijn het binnenkort verkiezingen. Als de kiezer mij een nieuw mandaat geeft, dan zet ik dit na 26 mei meteen terug op de agenda. Ik laat dit niet los.”

Slachtoffers van asbest kunnen sinds 2007 een vergoeding krijgen uit het asbestfonds. Maar ze krijgen deze vergoeding enkel als ze afzien van hun recht om de betrokken bedrijven voor de rechtbank te dagen. Een toegeving van de toenmalige Paarse regering aan het gelobby van bedrijven als Eternit, een bedrijf dat nochtans jaren doorging met het onbeschermd vervaardigen van asbest nadat de gevolgen voor de volksgezondheid gekend waren. “Een immorele keuze”, volgens Van Peel. “De slachtoffers die getroffen worden door een asbestziekte hebben veelal nog maar enkele maanden te leven. Natuurlijk kiezen ze dan voor de vergoeding om hun medische kosten te dekken. Het is compleet onrechtvaardig dat ze zo’n keuze moeten maken. Bovendien is er destijds voor gekozen om alle bedrijven te laten meebetalen aan het asbestfonds, of ze nu ooit asbest hadden geproduceerd of niet. De vervuiler betaalt in dit verhaal tot op vandaag niets en dat blijf ik betreuren.” Terwijl in de ons omringende landen tal van monsterprocessen werden gevoerd, werd Eternit in België tot nu toe slechts één keer veroordeeld na een proces door de familie Jonckheere die vier van hun familieleden verloren aan de verschrikkelijke ziekte. “Dat wij in een land waar er scheiding der machten geldt even als wetgever gaan bepalen dat bepaalde mensen hun moreel recht niet mogen halen, is niet te verantwoorden. Deze bedrijven hebben nog nooit de rekening gepresenteerd gekregen, ook al zijn sommige onder hen nog jaren doorgegaan met het produceren van asbest nadat de gezondheidsrisico’s bekend waren.”

Dat er weinig tot geen rechtszaken waren in ons land, ligt niet alleen aan de verplichte keuze tussen asbestfonds of juridische stappen. Want als de asbestslachtoffers al zo moedig waren om af te zien van een vergoeding uit het asbestfonds om de asbestindustrie voor de rechtbank te dagen, dan moesten ze zich haasten. De verjaringstermijn voor zulke vorderingen bedroeg tot nu toe immers 20 jaar. “Een regelrechte schande, als je weet dat een asbestziekte vaak pas opduikt 30 tot 40 jaar na blootstelling”, stelt Van Peel. Dit veranderen we in een verjaringstermijn van 5 jaar nadat de asbestziekte is vastgesteld.”

Voorts zorgt de nieuwe wet ervoor dat ook andere ziekten veroorzaakt door asbest recht geven op een vergoeding uit het asbestfonds. “Het is al langer geweten dat blootstelling aan asbest ook longkanker en strottenhoofdkanker veroorzaakt. Toch kregen asbestslachtoffers met deze ziekten tot vandaag geen vergoeding. Dat zetten we nu recht.”

Er komt ook een extra toelage van 10.000 euro en de begrafeniskosten worden nu ook voor de omgevingsslachtoffers gedekt.