Europese Unie: schuldig verzuim

Door Mark Demesmaeker op 14 augustus 2014, over deze onderwerpen: Europees Parlement, Europese Commissie, Buitenlandse Zaken

Europees Parlementslid Mark Demesmaeker vraagt dat de commissies Buitenlandse Zaken en Mensenrechten van het Europees Parlement vervroegd bijeen komen om de dramatische toestand in Irak en Syrië te bespreken en de EDEO aan de tand te voelen, de dienst van Catherine Ashton (Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlands Zaken en Veiligheidsbeleid). Demesmaeker is zelf lid van beide commissies.

Dagelijks bereiken ons de berichten en gruwelijke beelden van de wreedheden van de oprukkende ‘Islamitische Staat’ (IS). De bewijzen stapelen zich op: religieuze minderheden zoals Christenen zijn het slachtoffer van etnische zuiveringen en moordpartijen, de Jezidi’s worden bedreigd met genocide. De extremistische soennitische milities van IS onderwerpen de gebieden die ze controleren aan barbaarse middeleeuwse regels. Ik vind het stuitend dat de Europese Unie zich al die tijd in stilzwijgen hult. Vakantie kan en mag geen uitleg zijn: er staan tienduizenden mensenlevens op het spel. Bovendien plaatst de terreurorganisatie IS Europa voor een gigantische geopolitieke uitdaging.

De Australische eerste minister Tony Abbott sloeg in dit verband de nagel op de kop: "What we've got to appreciate is that Islamic State - as they're now calling themselves - is not just a terrorist group, it's a terrorist army and they're seeking not just a terrorist enclave but effectively a terrorist state, a terrorist nation, and this does pose extraordinary problems ... not just for the people of the Middle East but for the wider world.”

Het kan niet dat de EDEO niet thuis geeft, ook al is het vakantie. Vrijdag pas komen de ministers van Buitenlandse Zaken eindelijk bijeen. Too little, too late … alweer. Een aantal landen is ondertussen gelukkig zelf begonnen aan een reddingsoperatie voor de bedreigde Jezidi’s en met steun aan Koerdistan. Demesmaeker: “Koerdistan is in Syrië en Irak al geruime tijd de facto autonoom en zowat de enige safe-haven voor vluchtelingen in de regio. Daarvoor alleen al verdienen de Koerden De Koerden zijn een volk, verspreid over Turkije, Irak, Iran en Syrië. Naar schatting zijn er 35 miljoen Koerden, wat hen de bedenkelijke eer van grootste staatloze volk ter wereld oplevert. In Europa wonen ongeveer 1 miljoen Koerden, waarvan naar schatting 50.000 in België. Behalve in Zweden zijn de Koerden nergens een erkende minderheid. Koerden eindelijk de vrijheid en autonomie waar ze al zo lang naar streven.”

R2P: Responsibiity to Protect

Demesmaeker herinnert de EU aan de verplichting om mensen te beschermen tegen genocide en etnische zuivering, in het kader de ‘Responsability to Protect’ (R2P). De Verenigde Naties hebben het begrip 'R2P' of 'beschermingsverantwoordelijkheid' voor het eerst officieel aangenomen in de Slotverklaring van de Wereldtop van 2005. R2P schrijft voor dat staten hun bevolkingsgroepen beschermen tegen genocide, oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid, etnische zuiveringen. De internationale gemeenschap heeft de plicht de staten te helpen, of zelfs een collectieve actie op het touw te zetten als die hun verplichtingen niet nakomen.

Het is duidelijk dat dit in Irak nu het geval is. De EU heeft van meet af aan haar steun betuigd aan het R2P-principe en heeft dat ook vertaald in het Europees beleid zelf. In heel wat officiële documenten van de EU zijn rechtstreekse referenties naar R2P terug te vinden. Met het Verdrag van Lissabon werd de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO) opgericht, waarbinnen de dienst Multilaterale Relaties de kwestie rond R2P verder opvolgt. In 2011 zei diensthoofd Kristin de Peyron: “We remain firmly committed to the need to make sure the Responsibility to Protect populations from genocide, ethnic cleansing, war crimes and crimes against humanity, which was born out of the World Summit in 2005, becomes an accepted international norm and guiding principle and its preventive ethos the approach that underpins development, humanitarian and security policy around the world.”

Mark Demesmaeker: “Helaas ... Ik vind het pijnlijk te moeten vaststellen dat de EU wel goed is in woorden, maar niet of te traag reageert als het erop aankomt die woorden om te zetten in daden. De EU heeft de morele, legale en politieke verantwoordelijkheid om R2P te operationaliseren en daarvoor samen te werken met de VN, maar pleegt schuldig verzuim. De besluiteloosheid en de passiviteit in deze crisissituatie tonen opnieuw aan dat de EU er niet in slaagt de leiding te nemen.”

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is