Oprichting van de Nieuwe Erfgoed Organisatie (NEO)

Vandaag is een historische dag voor het onroerend erfgoed in Vlaanderen. Vanaf nu heeft Vlaanderen één erfgoedorganisatie. De drie bestaande erfgoedverenigingen fuseren: Erfgoed Vlaanderen (www.toekomstvooronsverleden.be), Forum voor Erfgoedverenigingen (www.forumerfgoedverenigingen.be) en Openmonumentendag Vlaanderen (http://sector.openmonumenten.be/open-monumentendag).

De grote voorbeelden van sterke erfgoedverenigingen, de Trusts, vinden we aan de andere kant van het Kanaal.  English Heritage heeft ongeveer 700.000 leden. De Britse National Trust die in 1895 werd opgericht telt 3,6 miljoen leden. Door dit grote ledenaantal hebben ze veel meer financiële middelen als onze erfgoedvereniging m.n. 100 miljoen pond uit lidgelden, ook hebben ze een groot aantal legaten, ongeveer jaarlijks voor 47 miljoen pond. De National Trust of Scotland is de grootste ledenorganisatie in Schotland, telt momenteel iets meer dan 300.000 leden en groeit nog steeds.

Erfgoed in Vlaanderen heeft een bijzonder groot maatschappelijk draagvlak. Ook de bestaande erfgoedverenigingen leveren elk op hun terrein uitstekend werk. Denken we maar aan het succes van Open Monumentendag en de realisatie van het Fort Napoleon Oostende en kasteel Beauvoorde in Veurne. Een ander voorbeeld is het Paleis op de Meir te Antwerpen, waarbij het restaurant, exclusieve chocoladewinkel en het paleis dikwijls als decor gebruikt worden voor allerhande evenementen. Een nog recenter mooi voorbeeld is de abdijsite in Herkenrode.  Maar organisatorisch is er te veel versnippering. Daarom worden de krachten vanaf vandaag gebundeld. De nieuwe organisatie zal meer slagkracht hebben, een bredere actieradius; … De krachtenbundeling creëert ook een meerwaarde op inhoudelijk vlak: kennis, expertise, ervaring wordt samengebracht. Een sterke en slagkrachtige organisatie is ook goed om op een actieve en participatieve manier de belangen van erfgoed te behartigen en samenwerking te bevorderen tussen de deelsectoren (onroerend, roerend en immaterieel erfgoed).

Op 22 juni 2010 ondertekenden de drie verenigingen in aanwezigheid van minister Bourgeois een intentieverklaring waarin ze afspraken om samen te gaan in een nieuwe erfgoedvereniging, naar het voorbeeld van de National Trust. Ze ondertekenden de verklaring in Batemans House, een van de sites van de National Trust in Engeland. De Vlaamse National Trust moet uitgroeien tot dé organisatie voor (onroerend) erfgoed, op een actieve en participatieve manier de belangen van erfgoed, erfgoedzorg en erfgoedondernemers in Vlaanderen behartigen, en een breed publiek aanspreken. Onroerend erfgoed moet daardoor (nog) meer zichtbaarheid krijgen.

Nog in 2010 is een projectbureau en een stuurgroep opgericht om de oprichting van de nieuwe erfgoedvereniging en het samenvoegingsproces te begeleiden.

Begin 2011 werden de missie en visie voor de nieuwe erfgoedorganisatie (werknaam NEO) opgesteld. Nadien volgden de strategische en operationele doelstellingen. Nu is er dus de officiële oprichting van de nieuwe erfgoedorganisatie en wordt de nieuwe organisatie volledig operationeel. De komende maanden zal ook de nieuwe naam bekend gemaakt worden.

Minister van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois: “De oprichting van deze nieuwe erfgoedorganisatie is een belangrijke stap. Ik hoop dat deze nieuwe ledenvereniging kan uitgroeien naar het voorbeeld van de Britse National Trust en dat het aantal leden en het aantal sites dat bezocht kan worden voortdurend zal groeien.”

“En”, vervolgt Geert Bourgeois, “voor wat, hoort wat. Tegenover de krachtenbundeling zet de Vlaamse overheid graag extra middelen. Vanaf dit jaar krijgt NEO een subsidie van meer dan 2,2 miljoen euro en is daarmee 500.000 euro groter dan de som van de drie subsidies samen.”

Het is de wens van de minister dat de Vlaamse erfgoedvereniging op de langere termijn zou samenwerken met de Britse en andere ‘National Trusts’. Daardoor zal het extra aantrekkelijk zijn voor Vlamingen om lid te worden. Anderzijds zullen Europese toeristen sneller onze sites bezoeken.