De Vlamingen zijn vannacht een stuk armer geworden

Weinig autonomie, veel transfers

De N-VA beschikt niet over gedetailleerde informatie aangezien er net zoals bij BHV geen teksten worden vrij gegeven, ondanks de eerdere belofte van transparantie. Maar uit wat we voorlopig hebben vernomen, weten we voldoende om de belangrijkste contouren van onze kritiek te schetsen. De N-VA stelt vast dat de deelstaten nauwelijks échte fiscale autonomie krijgen, dat die autonomie zeer bescheiden in omvang is en dat de transfers vanuit Vlaanderen nog verder zullen toenemen. Bovendien zullen de deelstaten opgezadeld worden met vergiftigde cadeaus.

1. Nauwelijks echte fiscale autonomie

De volledige fiscale bevoegdheid blijft bij de federale overheid: die blijft de gehele personenbelasting heffen en ook innen. Vandaag stort de federale staat een deel van de opbrengst door als dotatie aan de deelstaten. Met dit akkoord wordt gewoon een deel van die dotatie vervangen door een opcentiem. De autonomie die de deelstaten krijgen lijkt weinig toe te voegen aan de bevoegdheid die ze vandaag reeds hebben om gewestelijke kortingen of verhogingen toe te kennen. Over de mogelijkheden om een gericht fiscaal beleid te voeren, bestaat voorlopig grote onduidelijkheid. Het is wel al duidelijk dat er grendels geschoven zijn over deze mogelijkheden. De N-VA heeft tijdens de onderhandelingen maandenlang gestreden voor eigen Vlaamse belastingen: met eigen inning en met echte tariefautonomie. Deze ambities hebben de andere Vlaamse partijen alleszins laten varen.

2. Omvang van die autonomie is beperkt

Men stelt het voor alsof de gewesten plots 10,7 miljard extra eigen inkomsten verwerven. Feitelijk stemt dit bedrag ongeveer overeen met wat de gewesten vandaag uit de federale personenbelasting ontvangen via dotaties. Het geld krijgt dus gewoon een ander label: van loutere dotatie naar dotatie via opcentiem. Volgens sommige onderhandelaars zou het percentage eigen inkomsten voor Vlaanderen stijgen van 22% naar amper 33%. Van een Copernicaanse omwenteling die het zwaartepunt bij de deelstaten legt, is er dus alleszins geen sprake. In de nota van de verduidelijker resulteerde het voorstel van financieringswet uiteindelijk in een percentage eigen inkomsten voor Vlaanderen van 70%. De N-VA heeft ook altijd gezegd dat 50% een absoluut minimum was en werd hierin gevolgd door andere Vlaamse partijen.

3. Nog meer transfers vanuit Vlaanderen

Een derde probleem voor de N-VA is het feit dat de transfers vanuit Vlaanderen met dit akkoord nog fors zullen toenemen. Het is nu bewezen dat Brussel effectief jaarlijks 600 miljoen euro extra krijgt: 461 miljoen euro (welvaartsvast en dus jaarlijks verder oplopend) + 125 miljoen euro via Beliris + 15 miljoen euro via de taalpremies. Het gebrek aan ernstige hervormingen in het bestuur van die stad bewijst ook dat dit wel degelijk een blanco cheque is. Vervolgens krijgt ook de Franse gemeenschap jaarlijks extra middelen toegeschoven, een rechtstreekse transfer van de Vlaamse naar de Franse gemeenschap die tegen 2030 maar liefst 600 miljoen euro zal bedragen. Het Waals gewest wordt tegelijk beschermd tegen eventueel inkomensverlies, met een jaarlijkse geldzak van maar liefst 500 miljoen euro gedurende 10 jaar en vervolgens nog eens 10 jaar degressief. Het totaalplaatje blijkt voor Vlaanderen dus zeer duur te zijn, en dit bovenop alle reeds bestaande transfers in dit land. De rekensom is immers duidelijk: als men het federale niveau wil versterken en tegelijk Brussel, de Franse gemeenschap en Wallonië extra geld geven, dan moet Vlaanderen het kind van de rekening zijn. De Vlamingen zijn vannacht een pak armer geworden!

4. Deelstaten worden opgezadeld met vergiftigde cadeaus

Tot slot vindt de N-VA het ongehoord dat de bevoegdheden in deze staatshervorming pas overgeheveld worden nadat de besparingen op die domeinen federaal doorgevoerd zijn. Dit zal Vlaanderen met vergiftigde cadeaus opzadelen. Als we ons baseren op de nota Di Rupo, zal bijvoorbeeld het systeem van de dienstencheques – populair in Vlaanderen – eerst onaantrekkelijk gemaakt worden door de cheques duurder te maken en niet langer fiscaal aftrekbaar, om ze vervolgens aan de deelstaten over te dragen. Voor de N-VA is het een essentieel element van autonomie dat de deelstaten zelf moeten kunnen beslissen hoe en waar ze de besparingen doorvoeren op die bevoegdheidsdomeinen die naar de deelstaten worden overgeheveld.

Naast de precieze bepalingen inzake de fiscale autonomie, blijven er nog vele andere vraagtekens:

• De zogeheten CO2-responsabilisering: zal Vlaanderen dankzij de groenen afgestraft worden omdat het nog over een sterke industrie beschikt? Het signaal aan de regio’s is dan echt wel nefast: hoe minder actief, hoe meer geld.
• Een deel van de jaarlijkse geldzak naar Brussel zou toegekend worden aan onderwijs. Dit is echter geen gewestelijke bevoegdheid. De Vlaamse regering is zopas naar het Grondwettelijk Hof gestapt tegen het beleid van het Brussels gewest inzake scholenbouw.
• Bijdrage deelstaten voor hun ambtenarenpensioenen zonder enige bevoegdheid daarover: betalen maar niets bepalen?