Poor London?

Origineel waren ze niet. Steeds hoorden we hetzelfde wijsje: dit is het gevolg van de sociale ongelijkheid in Engeland. De “have nots” uit de achtergestelde wijken, gek gemaakt door de reclame, zijn beginnen plunderen uit wanhoop. Het ligt blijkbaar ook voor de hand wie de grote schuldige is: de hardvochtige regering-Cameron, die snijdt in de uitkeringen en de collegegelden verhoogt. Joëlle Milquet bestond er zelfs in om haar gesubsidieerde jongerenbanen aan te prijzen als de reden waarom bij ons zulke toestanden niet gebeuren. Plundering als vorm van sociaal protest, je kan het zo gek niet bedenken.

Zelfbediening

Het is een klassieke links-progressieve logica: misdaad is geen kwestie van moraliteit, maar een onvermijdelijk gevolg van economische ongelijkheid. De Londense plunderaars zijn dus geen dieven, maar kansarme jongeren die nemen wat de maatschappij hen niet wil geven. Je hoeft die logica maar door te trekken om te beseffen hoe hol en amoreel ze is. Dan is een verkrachter dus geen perverse bruut, maar een seksueel achtergestelde die aan zelfbediening doet? Zulke redeneringen zijn typisch voor een maatschappij waar men op alles recht meent te hebben, zonder daarvoor ook plichten te aanvaarden.

Bovendien getuigt een dergelijke logica van deprimerend sociaal determinisme. Armoede is voor sommige groepen blijkbaar onvermijdelijk, omdat de maatschappij hen geen kansen zou bieden tot sociale verbetering. Dat klinkt natuurlijk als muziek in de oren van mensen als Milquet, die zich dan gretig opwerpen als beschermer van die kanslozen. Maar is het sociale plafond dan echt zo ondoordringbaar? Is wie hier of in Londen in een arm gezin wordt geboren dan echt zo kansloos dat de maatschappij hem levenslang bij het handje moet nemen? Laat ons eens kijken naar de slachtoffers van de relschoppers. Als we de logica volgen dat dit een uitbarsting van de klassenstrijd is, dan zouden de villa’s van de superrijken het eerste doelwit zijn geweest.

Succesverhalen

Het tegendeel is echter waar. De Beckhams en Madonna’s van Londen slapen nog steeds op beide oren. Het waren de buurtwinkeltjes die de plunderaars over de vloer kregen. De slachtoffers waren Pakistani, Koerden en andere immigranten. Niet bepaald de geprivilegieerde klasse dus, maar mensen die zelfs nog veel minder startkansen hadden dan de plunderende jongeren, waar zelfs miljonairsdochters en universiteitsstudenten deel van uitmaakten. Hoe komt het dat deze kleine zelfstandigen er wel in geslaagd zijn zichzelf uit de armoede te werken? Inderdaad, “werken” is het toverwoord. Zij namen actief deel aan de samenleving en zochten er hun eigen weg. Zonder banenplan, straathoekwerkers of helpende hand van de overheid. Zulke mensen zijn een echt voorbeeld voor de jongeren waarmee ze de wijk delen. Maar in plaats van dergelijke succesverhalen in beeld te brengen schenken media en politiek liever aandacht aan de relschoppers en de vraag hoe ze hen tevreden kunnen stellen. Op die manier duurt het niet lang meer voor er weer rookpluimen opstijgen uit de grootsteden. Maar aan welke kant van het Kanaal?