Laat kinderen hun droomland

Doorgaans werd de zucht naar te grote consumptie wijselijk in toom gehouden. Op de eerste plaats door de ouders die waarschuwden, ook school en jeugdbeweging pleitten voor soberheid. En tenslotte was er de portemonnee zelf, niet iedere jongere beschikte over (veel) geld. Wie er geen of onvoldoende had, kluste bij.

Vandaag zijn jongeren volwaardige consumenten geworden. Ondertussen is de marketing zich gaan toeleggen op kinderen. En over deze evolutie maak ik mij zorgen. Wat mij ergert is het feit dat kinderen in hun schoolomgeving dolgedraaid worden door reclameboodschappen, in hun schoolagenda, op meetlatten en schrijfgerei, op sportkledij, enz...

Helemaal oneens ben ik het met overmatige TV-reclame, bestemd voor kinderen. Daar bestaan reglementen en afspraken voor, maar ik heb niet de indruk dat ze echt worden nageleefd wat tijdstip, veelvuldigheid en aanpak betreft. Ook heb ik mijn vragen bij het optreden van kinderen in reclamespots. Dit is niet altijd kindvriendelijk, soms zelfs op het vulgaire af. Dat men zich ergert aan het gebruik van dieren in reclamespots kan ik aanvaarden, maar waarom is men niet even verontwaardigd als het om weerloze kinderen gaat? Terloops wil ik ook wijzen op het taalgebruik. Nadat men ons baby voor boreling heeft opgedrongen, wordt nu systematisch kinderen door ‘kids’ vervangen.

Nu meer en meer kinderen over een eigen GSM en PC beschikken zijn ze gemakkelijke prooien voor ongevraagde elektronische mededelingen. Soms zijn de boodschappen open en bloot, soms zijn ze als spelletjes vermomd. Welke ouder of opvoeder heeft nog zicht op deze reclamemaffia?

Dat commerciële instellingen zonder schroom op jacht gaan naar al te jeugdige klanten ergert mij in hoge mate. Waar hun doelgroep vroeger in volle tienertijd lag, wordt nu op twaalfjarigen gemikt. In een campagne vroeg de bank Dexia kinderen om met hun ouders een contract over zakgeld af te sluiten. Het voorstel oogstte terecht een storm van protest, o.m. vanwege de Gezinsbond. Recentelijk stelde dezelfde bank voor jonge voetballertjes 2,5 euro per gewonnen match te storten op een bij haar geopende rekening. Niet alleen de platte commerciële berekening is verwerpelijk ook het gebrek aan pedagogische fijngevoeligheid ergert. Opnieuw protesteerde de Gezinsbond: “...je zal maar de knaap zijn die de beslissende strafschop mist waardoor de hele ploeg geld aan haar neus ziet voorbijgaan. Waanzin! (...) Sport hoort voor jongeren ontspannend en vormend te zijn en geld mag daarbij absoluut geen rol spelen.” (De Bond, 24 okt.) Ook Test-Aankoop klaagt de kindercommercialisering aan. Want het gaat maar door.

Nu is het Dreamland. De speelgoedketen vraagt, in volle Sinterklaastijd, scholen met hun leerlingen een kijkje te komen nemen in haar warenhuizen. De uitnodiging is met een pedagogisch sausje overgoten. Kinderen zouden proefondervindelijk leren wat handel en wandel is en achteraf wacht ze een knuffel. Dat niet alle ouders even kapitaalkrachtig zijn, dat niet alle geluk in de speelgoedwinkel ligt; dát krijgen kinderen niet aangeleerd.

De minister van Consumentenzaken heeft een onderzoek bevolen. Maar dit is onvoldoende! Volgend jaar vindt een andere bankinstelling een nieuw voorstel uit of gaat een andere speelgoedketen een stap verder. Want de marketingwereld zit niet stil en wordt steeds spitsvondiger. Ook u heeft gezien hoe via TV-strips de rage van de bey blade, de agressieve mechanische versie van de onschuldige draaitol, tot ontwikkeling is gekomen en via het medium en internet een wereldwijde massaverkoop kent. Ik zou meerdere voorbeelden kunnen aanhalen waarbij de commercie van kinderen onverbiddelijke consumenten maakt. In een poging om verdere verloedering in te dijken heb ik een wetsvoorstel ingediend dat handelscommunicatie met kinderen moet regelen. Het voorstel beoogt een verbod op publiciteit in alle scholen en de strikte reglementering voor het gebruik van kinderen in reclame. Daarnaast dient de onvolkomen regeling voor TV-reclame aangescherpt en nauwgezet te worden nageleefd én uitgebreid te worden naar internet en telefonie. Ongevraagde elektronische berichten aan kinderen onder de 12 jaar moeten verboden worden. Als kinderen dan toch boodschappen behoeven moeten ze duidelijk herkenbaar zijn en niet verborgen zitten in spelletjes, kwisjes of schreeuwerige aanbiedingen.

Men zal mij vragen of een politicus zich met deze zaken bezig moet houden. Ik vind van wel. Reeds op jonge leeftijd moet kinderen geleerd worden dat overdreven consumptie geen levensvreugde brengt. Leer ze omgaan met geld en commercie maar zadel ze niet eerder dan nodig op met bankrekeningen en visakaarten. Laat ze gelukkig zijn in hun droomland. Zolang het kan.