Meer Vlaanderen rijmt op meer Europa

De onderlinge verschillen tussen de EU-lidstaten voor loonvorming, sociaal beleid of de vennootschapsbelasting zijn heel groot, en kunnen aanleiding geven tot onderlinge concurrentie?
Konings: Een textielfirma zou kunnen overwegen om naar Polen te verhuizen omdat de lonen en sociale lasten daar lager zijn. En werknemers van een Poolse onderneming kunnen hier hun diensten goedkoop aanbieden. De grote verschillen in sociale lasten tussen Polen en België kunnen dus aanleiding geven tot wat men noemt 'sociale dumping'. Er is dan ook een roep om in Europa ook de sociale regels en de manier waarop de sociale onderhandelingen gevoerd worden meer op elkaar af te stemmen. Hetzelfde kun je zeggen over de vennootschapsbelasting. In nieuwe Europese lidstaten zoals Letland, Estland, Litouwen en Slowakije bedraagt de vennootschapsbelasting gemiddeld 13 procent. In West-Europa is dat 24 procent. De lagere belastingtarieven zouden ondernemingen ertoe kunnen verleiden te verhuizen. Er gaan dan ook stemmen op om die verschillen in vennootschapsbelasting weg te werken.

Concreet: de lidstaten moeten de vennootschapsbelasting meer op elkaar afstemmen?
Konings: Die tarieven zullen nog wel onderling verschillen, maar vandaag zijn er ook grote verschillen in aftrekposten. In het ene land kun je bijvoorbeeld de uitgaven van Onderzoek en Ontwikkeling of het aantrekken van jonge werknemers aftrekken, in een ander land niet. Het gevolg is dat de effectieve belastingen ook nogal verschillen. Men zal in de EU eerder hierover afspraken maken dan over de tarieven. Het valt ook te verdedigen dat een bepaald land een hoger belastingtarief hanteert, bijvoorbeeld omdat het goede wegen heeft die onderhouden moeten worden. Daar profiteren de plaatselijke ondernemingen van, en daar moeten ze dan ook voor betalen.

Zijn echte Europese belastingen wenselijk?
Konings: Bepaalde aspecten van de vennootschapsbelasting zou je beter op Europees niveau regelen, zoals een milieubelasting, want als een land vervuilt, heeft dat gevolgen voor de luchtkwaliteit van de buurlanden. Of een belasting op de kerosine van het luchtverkeer. En moest er morgen een Europees leger zijn, dan zou dat het beste met Europese belastingen gefinancierd worden. Bepaalde belastingen worden dus het efficiëntst geïnd op Europees niveau. De vuistregel daarbij is eenvoudig: zaken die nationale grenzen overstijgen, moet je Europees belasten, maar lokale publieke voorzieningen moet je met lokale belastingen financieren. Met een duur woord heet dat het subsidiariteitsbeginsel: hogere instanties moeten niets doen wat door lagere instanties kan worden afgehandeld.

Europa moet meer één worden, en tegelijkertijd moeten de Belgische deelstaten meer verantwoordelijkheden krijgen. Europa noch België heeft een keuze, tenminste als ze hun welvaart willen behouden.